نقش دیپلماسی فرهنگی در روابط ایران و ارمنستان

قفقاز تا پیش از جدایی از ایران، یکی از کانون‌های مهم فرهنگ، ادب و هنر ایرانی اسلامی‌بود که تا سالیان بعد هم میتوان ادامه حیات هویت ایرانی اسلامی را مشاهده کرد. جمهوری اسلامی ایران با هر سه جمهوری قفقاز ارتباط داشته و طبق سیاست خارجی خود بهبود روابط با تمامی‌کشورهای منطقه را مدنظر دارد.
۱۶ مهر ۱۴۰۲
مشاهده ۳۱۶۶
علی بمان اقبالی زارچ

قفقاز تا پیش از جدایی از ایران، یکی از کانون‌های مهم فرهنگ، ادب و هنر ایرانی اسلامی‌بود که تا سالیان بعد هم میتوان ادامه حیات هویت ایرانی اسلامی را مشاهده کرد. جمهوری اسلامی ایران با هر سه جمهوری قفقاز ارتباط داشته و طبق سیاست خارجی خود بهبود روابط با تمامی‌کشورهای منطقه را مدنظر دارد.

روابط ایران و ارمنستان از نظر تاریخی، یکی از قدیمی ترین و طولانی ترین روابط میان مردم خاورمیانه است. سابقه ی روابط این دو کشور همسایه به حدود سه تا چهار هزار سال پیش باز می‌گردد و تاریخ ارمنستان را نمی‌توان بدون آشنایی با تاریخ ایران به طور دقیق مورد مطالعه قرار داد. طی ده قرن اخیر نیز ارامنه گذشته از ارتباط قومی و تاریخی، روابط حسنه ای با ایران داشته اند. بر این اساس ارمنستان از دیر باز ارزش های فرهنگی بسیاری از ایران گرفته و به طور متقابل ارزش های دیگری را به ایرانیان منتقل کرده اند. در این راستا، همزیستی همراه با احترام ارامنه ایران طی سالیان متمادی، علایق ایران و ارمنستان را به توسعه و تحکیم مناسبات، دو چندان ساخته است.

مهمترین عامل تحکیم و تعمیق روابط بین هر دو ملت و دو کشور در دنیای امروز فرهنگ است و این موضوع زمانی اهمیت ویژه و کلیدی پیدا می‌کند که دو کشور از نظر جغرافیایی همسایه باشند. این واقعیت غیرقابل انکار است که ایران و ارمنستان از دیرباز و در طول تاریخ روابط دوستانه ای را بر اساس عناصر تمدنی و فرهنگی مشترک  شکل داده اند. جالب این که تعداد بیش از 1۴00 واژه ی فارسی  هم اکنون در زبان ارمنی کاربرد دارد و بسیاری واژه‌های دیگر با ریشه فارسی و کمی تغییر در تلفظ،  از این تاثیرات است.

موضوع مهم این که ویژگی تعیین کننده ارامنه ایرانی؛ توانایی  مذاکره درباره هویت خود در سلسله مراتب قانونی مدون و در چارچوب می‌باشد و عناصر هویتی ارمنی‌ها عبارتند از : 1- کوه آرارات -2 نام ها و نام گذاری‌ها -۳ بازگشت نمادین به گذشته ی تاریخی -۴ زبان ارمنی، الفبای ارمنی -5 نهضت ترجمه و جشن ترجمه در میان ارامنه -6 موسیقی ارمنی -۷ کلیسا و دین مسیحیت -8 ایده ی بازگشت به سرزمین اصلی -9 سنت های ارمنی

واقعیت این است که هر نوع فعالیتی بین دو کشور مستلزم ؛ شناخت دقیق از ارزش ها، علایق و اعتقادات یکدیگر است. این امر به ویژه در دیپلماسی فرهنگی به عنوان  مهمترین ابزار در روابط خارجی ، اهمیت دارد و انتقال پیام به مخاطبان، با ابزار  فرهنگ که محصول جانبی باورها و ارزش‌های هر ملتی است ، می‌تواند منشأ تحول در تعاملات فرهنگی بین دو ملت باشد. در عین حال که انواع آثار ادبی مکتوب به زبان‌های فارسی، ارمنی و انگلیسی و همچنین سایر آثار فرهنگی در زمینه موسیقی، هنر و فیلم نقش مهمی در ارتباطات فرهنگی دارند.

در تعاملات فرهنگی مشکل مهم درک ما از مفاهیمی مانند چندفرهنگی و فراملیتی در فرایند مقایسه ای می‌باشد و در برخورد با فرهنگ‌های مختلف و همچنین مقاومت در برابر تفکر دوگانه‌گرا، انعطاف‌پذیری در برابر ابهام و مدیریت دوسوگرایی مهم است . در عین حال یک ویژگی مهم تمدن ایرانی – اسلامی در ادوار مهم تاریخی پذیرش و همزیستی مسالمت آمیز بین اکثریت مسلمان با دیگر اقلیت های دینی و قومی‌بوده است. لذا نقش ناسیونالیسم ایرانی در یک فرایند تطبیقی با دیگر کشورهای منطقه در به حاشیه راندن تاریخی و مهاجرت اجباری محدود بوده است.

به هر حال هویت جمعی ارمنی  با انعطاف پذیری، سازگاری، و تداوم تا امروز ادامه دارد و به مثابه پلی بین میهن و ملت میزبان عمل می‌کند و توجه به شناخت مردم ایران از فرهنگ، هنر و ادبیات و همچنین تأثیر گسترده عواملی چون مذهب، سیاست و اقتصاد در جامعه ارمنستان و نقش مهم خانواده، موسیقی و فضای مجازی در پرکردن  در اوقات فراغت اهمیت دارد؛ بنابرین  استفاده از دیپلماسی فرهنگی فعال و پویا همسو با سرعت و کیفیت دنیای دیجیتال امروزی می‌تواند نقش مهمی در تعمیق روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ارمنستان در عرصه‌های مختلف داشته باشد. با توجه به قدمت تاریخی، تمدنی و فرهنگی پیوند ایران و ارمنستان از یک سو و وضعیت فعلی سیاسی و اجتماعی ارمنستان در منطقه از سوی دیگر، گسترش و تعمیق روابط دوجانبه از طریق ابزارهای دیپلماسی فرهنگی، همگام با ابزارها و روش های به روز و با اخذ تصمیماتی بر پایه ی دقت بر مولفه‌های تاثیرگذار در جامعه ی هدف، هر دو ملت را از نتایج بهتری  بهره مند خواهد ساخت.

علی بمان اقبالی زارچ، کارشناس ارشد اورآسیا

 (مسئولیت محتوای مطالب برعهده نویسندگان است و بیانگر دیدگاه‌های مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی نیست)

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است
منطقه قفقاز جنوبی از دیر باز نقش مهمی در بنیان تمدن‌های کهن و ژئواستراتژی اورآسیا داشته و از مهم ترین شاهراه‌های مواصلاتی شرق به غرب بوده و در دوره معاصر نقش مه...
در ماه‌های اخیر، حملة اسرائیل به نوار غزه و کشتار بی رحمانه ای که این رژیم علیه مردم فلسطین به راه انداخته به خبر اصلی همه رسانه‌ها تبدیل شده و در نتیجه همه بحر...