پنل «سیاست خارجی ایران در خلیج فارس و خاورمیانه» با مدیریت دکتر حسن احمدیان و با حضور اعضای پنل دکتر علیاکبر اسدی، دکتر سیدمحمد حسینی، دکتر کامران کرمی، دکتر عبدالامیر نبوی و آقای محمد فرازمند برگزار شد.
در این نشست، اهداف و الزامات سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و خاورمیانه با تمرکز بر توازن میان ابعاد امنیتی سخت، ملاحظات دیپلماتیک و واقعیتهای منطقهای و بینالمللی مورد بررسی قرار گرفت. یکی از محورهای اصلی بحث، ابهام در تعریف عملیاتی اهداف ایران در منطقه و دشواری اجرای یک دیپلماسی منسجم منطقهای در چهار دهه گذشته بود.
سخنرانان با اشاره به تجربههای تاریخی سیاست منطقهای ایران، بر ضرورت تمرکز بر منافع ملی، کاهش منازعه و مدیریت واقعبینانه روابط با همسایگان خلیج فارس تأکید کردند. در این چارچوب، بازنگری در سیاستهای الهامبخش گذشته و حرکت بهسوی الگوهای جدید تعامل منطقهای مبتنی بر اعتمادسازی و وابستگی متقابل مطرح شد.
در بعد راهبردی، به پیچیدگی نظم امنیتی خلیج فارس و ناممکن بودن هژمونی یکجانبه در منطقه اشاره شد. بر این اساس، رویکردهای چندجانبه، تعامل با بازیگران منطقهای و پذیرش واقعیت حضور قدرتهای فرامنطقهای، بهویژه آمریکا، بهعنوان بخشی از معادله امنیتی منطقه مورد تأکید قرار گرفت. همچنین تفکیک سیاست خارجی از منازعات داخلی و تقویت مشروعیت و کارآمدی دیپلماسی بهعنوان پیششرط موفقیت سیاست منطقهای ایران مطرح شد.
در بخش منطقهای، تحولات مصر بهعنوان بازیگری در حال بازتعریف نقش خود در خاورمیانه بررسی شد. تأکید شد که قاهره با وجود تمایل به گشودن کانالهای گفتوگو با ایران، همزمان به دنبال حفظ توازن در روابط خود با عربستان، امارات، اسرائیل و غرب است و نقش میانجیگرانه محتاطانهای را دنبال میکند.
در جمعبندی، شرکتکنندگان بر این باور بودند که سیاست خارجی ایران در خلیج فارس و خاورمیانه نیازمند بازتعریف اهداف، زمانشناسی دقیق، انطباقپذیری و بهرهگیری از سازوکارهای چندجانبه اقتصادی و دیپلماتیک است. تقویت تعامل با بازیگران کلیدی منطقه، مدیریت واقعبینانه نظم امنیتی خلیج فارس و فاصله گرفتن از رویکردهای پرهزینه، مسیر دستیابی به ثبات و جایگاه مؤثرتر ایران در منطقه ارزیابی شد.