از آتش آتن تا آتش منازعه با ایران؛ چگونه مارکو روبیو با احضار تاریخ باستان، هویت غرب را بازسازی و ایران را به "دیگری تمدنی" آن تبدیل می‌کند؟

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در دهه‌های اخیر عمدتاً تحت تأثیر محیط امنیتی پیرامونی، رقابت با ایالات متحده، تحولات خاورمیانه و ضرورت مقابله با فشارهای خارجی شکل گرفته است.

نظم بین‌المللی در آستانه یک جابه‌جایی صرفاً ژئوپلیتیکی قرار ندارد، بلکه در حال تجربه تغییری عمیق‌تر در منطق سازمان‌یابی قدرت است. پایان جنگ سرد برای بیش از دو دهه شرایطی را ایجاد کرد که در آن برتری مادی و نهادی ایالات متحده، همراه با گسترش نهادهای بین‌المللی تحت رهبری غرب، به ستون اصلی نظم جهانی تبدیل شد؛ اما این وضعیت اکنون با مجموعه‌ای از روندهای هم‌زمان مواجه است:

دکتر جلال دهقانی فیروزآبادی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت‌وگو با برنامه IPIS VideoCast Beyond Narrative، به بررسی تحولات نظام بین‌الملل، ظهور قدرت‌های جدید، نقش قدرت‌های میانی و روندهای مؤثر بر جایگاه ایالات متحده پرداخت.

به نظر می‌رسد که مسیر فعلی توسعه اقتصادی هند، محتمل‌ترین جایگزین در سطح جهانی برای به چالش کشیدن هژمونی صنعتی چین به شمار می‌رود. با این وجود، دستیابی به هم‌‌ترازی ساختاری و فناورانه با پکن، مستلزم پر کردن شکاف عمیقی است که ریشه در دهه‌ها تفاوت مقیاس دارد.

در حاشیه هشتادو یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، اتحادیه اروپا و شش کشور از نقاط مختلف جهان به عنوان بانیان مشترک[1]، از طرح ابتکاری با نام مشارکت برای چندجانبه گرایی Partners for Multilateralism (P4M)[2] رونمایی کردند. می‌توان گفت این طرح دو هدف مهم را دنبال می‌کند: نجات سازمان ملل متحد و بازتعریف نظم جهانی از طریق تقویت چند جانبه گرایی. به عبارت دیگر در شرایط موجود تنها راهکار در دسترس برای بازیگران متوسط و کوچک نظام بین الملل برای نجات نظم جهانی از آسیب های ناشی از اقدامات زورمدارانه تحمیلی و یکجانبه گرایی قدرت های جهانی و بازگرداندن آن به نظم قانون-محور [3] به شمار می رود.

در بخش مهمی از ادبیات مربوط به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، گسترش روابط تهران با کشورهای آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین عمدتاً واکنشی به فشارهای غرب، تحریم‌ها و محدودیت‌های ناشی از روابط ایران با ایالات متحده تلقی شده است.

سعید خطیب زاده رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه در بیست و سومین اجلاس سالیانه باشگاه گفتگوهای والدای در مسکو با عنوان «مسئولیت برای آینده: محدودیت های ممکن یا امکان‌های نامحدود» به ایراد سخن پرداخت.

معاون پژوهشی و مطالعاتی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه با تأکید بر اهمیت روابط ایران و کشورهای قفقاز جنوبی، گفت: ایران خواهان صلح، ثبات، همکاری و توسعه در منطقه است، اما نگرانی‌های امنیتی تهران درباره تحولات منطقه و پروژه TRIPP باید به‌صورت عملی مورد توجه قرار گیرد.

مجمع APRI Forum 2026 به میزبانی مؤسسه آپری ارمنستان، طی روزهای ۱ تا ۳ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور شماری از اندیشمندان، پژوهشگران و صاحب‌نظران منطقه‌ای و بین‌المللی در شهر ایروان برگزار شد.

الیور مک‌ترنان، بنیان‌گذار و مدیر مؤسسه فوروارد ثینکینگ (Forward Thinking)، در گفت‌وگو با مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (IPIS)، با بررسی تحولات اخیر غرب آسیا، حمله آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران، وضعیت فلسطین و نقش اروپا، بر ضرورت تقویت گفت‌وگوی منطقه‌ای، بازگشت به اصول حقوق بین‌الملل و ایجاد سازوکارهای جدید برای تأمین امنیت منطقه تأکید کرد.

گاهی برای فهم یک دوره تاریخی، لازم نیست از نظریه‌های بزرگ آغاز کنیم؛ کافی است به شخصیت‌هایی نگاه کنیم که فرهنگ‌ها برای توضیح انسان ساخته‌اند. ادبیات و فرهنگ عامه، اغلب پیش از علوم سیاسی، اضطراب‌های پنهان یک جامعه را می‌شناسند و برای آنها چهره می‌سازند.

مشاهد حسین سید، سناتور و چهره سیاسی پاکستان، در گفت‌وگو با مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (IPIS)، ضمن تشریح دیدگاه خود درباره تحولات اخیر منطقه، تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران را اقدامی «غیرقانونی و ناموجه» و یک «اشتباه فاجعه‌بار» توصیف کرد و با تأکید بر پیوندهای تاریخی و فرهنگی ایران و پاکستان، نقش اسلام‌آباد در تحولات جاری منطقه و تلاش‌های میانجی‌گرانه میان ایران و آمریکا را مورد بررسی قرار داد.

IPIS Briefing با ارائه تصویری فشرده و روشن، مهم‌ترین رویدادها، دیدارها، دیدگاه‌های کارشناسی و فعالیت‌های مرکز در حوزه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل را مرور می‌کند.

چگونه تلاش واشنگتن برای حفظ هژمونی، به فرسایش آن کمک می‌کند؟

جفری ساکس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا، در گفت‌وگوی ویژه با مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (IPIS)، با تشریح تحولات ژئوپلیتیکی اخیر، سیاست خارجی آمریکا را مبتنی بر تداوم هژمونی این کشور دانست و تأکید کرد که جهان وارد مرحله‌ای چندقطبی شده است که در آن دیگر امکان تحمیل اراده یک قدرت بر سایر کشورها وجود ندارد.

Beyond Narrative مجموعه‌ای برای گفت‌وگو با اندیشمندان، صاحب‌نظران و چهره‌های اثرگذار در حوزه سیاست، اقتصاد و روابط بین‌الملل است که تلاش دارد با عبور از روایت‌های رایج و جهت‌دار، تحولات جهانی را از منظر روندهای عمیق‌تر و نیروهای مؤثر بر شکل‌گیری آینده مورد بررسی قرار دهد. این گفت‌وگو، نخستین قسمت از مجموعه Beyond Narrative است و آغازگر مجموعه‌ای از گفت‌وگوها با صاحب‌نظران و اندیشمندان درباره مهم‌ترین تحولات سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان خواهد بود.

جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که در فوریه ۲۰۲۶ با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه مراکز سیاسی و نظامی ایران آغاز شد، نتایج آن از همان ابتدا با محاسبات راهبردی واشنگتن فاصله‌ای عمیق داشت.

مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه روز شنبه 31 مرداد 1405، میزبان رویداد #171روز جهانی یادبود و گرامیداشت قربانیان تروریسم و رونمایی از گزارش سال تروریسم در ایران ۱۴۰۴#187 بود.

مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه روز یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ میزبان رویداد #171محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه#187 بود؛ رویدادی که با ارائه مجموعه‌ای از اسناد تاریخی، جلوه‌هایی از حضور فرهنگ عاشورایی در تاریخ و زندگی اجتماعی ایرانیان را به تصویر کشید.

یکی از مهم‌ترین کاستی‌های ادبیات امنیت بین‌الملل در دهه‌های پس از پایان جنگ سرد، تقلیل مفهوم امنیت به توسعه نهادهای بین‌المللی، وابستگی متقابل اقتصادی و گسترش هنجارهای حقوقی بود

پنل تخصصی «محرم و عاشورا در آیینه اسناد وزارت امور خارجه» با حضور جمعی از پژوهشگران و صاحب‌نظران برگزار شد و در آن، ابعاد تاریخی، فرهنگی، اجتماعی، دیپلماتیک و بین‌المللی محرم و عاشورا با تکیه بر اسناد و منابع تاریخی مورد بررسی قرار گرفت.

کتاب محرم و عاشورا در آرشیو اسناد وزارت امور خارجه در جریان رویداد محرم و عاشورا در آیینه اسناد وزارت امور خارجه رونمایی شد.

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در آیین افتتاحیه رویداد «محرم و عاشورا در آیینه اسناد وزارت امور خارجه» که ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ در مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی برگزار شد، با اشاره به اسناد مرتبط با محرم و عاشورا در آرشیو وزارت امور خارجه، این اسناد را بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی ایرانیان دانست.