جفری ساکس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا، در گفت‌وگوی ویژه با مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی (IPIS)، با تشریح تحولات ژئوپلیتیکی اخیر، سیاست خارجی آمریکا را مبتنی بر تداوم هژمونی این کشور دانست و تأکید کرد که جهان وارد مرحله‌ای چندقطبی شده است که در آن دیگر امکان تحمیل اراده یک قدرت بر سایر کشورها وجود ندارد.
ساکس در این گفت‌وگو با اشاره به تحولات اخیر منطقه، انگیزه‌های آمریکا و اسرائیل را متفاوت اما در برخی زمینه‌ها هم‌راستا ارزیابی کرد و گفت آمریکا همچنان به دنبال حفظ هژمونی جهانی و منطقه‌ای خود است، در حالی که اسرائیل نیز اهدافی برای تثبیت هژمونی منطقه‌ای دنبال می‌کند.

وی با اشاره به تغییر نگرش افکار عمومی آمریکا نسبت به اسرائیل و جنگ‌های منطقه‌ای، گفت تحولات پس از ۷ اکتبر موجب تغییر قابل توجه دیدگاه جامعه آمریکا شده است. به گفته ساکس، برای نخستین بار در دهه‌های اخیر، در آمریکا یک مناظره واقعی درباره رابطه این کشور با اسرائیل و نقش واشنگتن در جنگ‌های خاورمیانه شکل گرفته است.
این استاد دانشگاه کلمبیا همچنین ظهور چین و شکل‌گیری جهان چندقطبی را مهم‌ترین تحول ژئوپلیتیکی دوران معاصر دانست و گفت آمریکا دیگر تنها ابرقدرت جهان نیست. وی تأکید کرد چین، روسیه، ایران، کشورهای عضو بریکس و سازمان همکاری شانگهای خواهان جهانی چندقطبی هستند و تلاش برای بازگرداندن نظم تک‌قطبی، با واقعیت‌های جدید جهان سازگار نیست.

ساکس در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به نقش قدرت‌های میانی، ایران را کشوری برخوردار از بازدارندگی در برابر آمریکا توصیف کرد و گفت تحولات اخیر نشان داده است که کشورهایی مانند ایران، روسیه و چین از ظرفیت‌های فناورانه و راهبردی قابل توجهی برخوردارند و حاضر به پذیرش سلطه یک قدرت خارجی نیستند.

وی همچنین با اشاره به تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی علیه ایران، این اقدامات را بخشی از یک جنگ ترکیبی شامل حملات نظامی، عملیات پنهان، جنگ اطلاعاتی و فشار اقتصادی دانست. ساکس بر ضرورت توسعه مسیرهای مالی و تجاری غیردلاری و تقویت همکاری ایران با چین، روسیه و کشورهای همسایه برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌های آمریکا تأکید کرد.

اما مهم‌ترین بخش اظهارات ساکس به راهکار پایان جنگ اختصاص داشت. او با بیان اینکه نسبت به امکان دستیابی به یک توافق رسمی میان ایران و آمریکا خوش‌بین نیست، گفت:«برای پایان دادن به این جنگ یک راه عملی وجود دارد: آمریکا به خانه بازگردد، تمام.»

ساکس پیشنهاد کرد واشنگتن بدون تلاش برای تحمیل یک توافق رسمی‌که از نگاه آمریکا به معنای پذیرش محدودیت قدرتش تلقی شود، حضور نظامی خود را متوقف کند و اجازه دهد مسیر تعاملات منطقه‌ای از سر گرفته شود. وی بازگشایی تنگه هرمز و بازگشت روابط عادی ایران با کشورهای منطقه را از عناصر اصلی چنین رویکردی دانست.

ساکس در بخش پایانی گفت‌وگو، حل مسئله فلسطین را کلید ثبات بلندمدت خاورمیانه دانست و از پایان حمایت آمریکا از سیاست‌های اسرائیل در قبال تشکیل دولت فلسطینی سخن گفت. وی راه‌حل دو دولتی و در صورت عدم امکان تحقق آن، الگوی یک دولت دوقومیتی را از گزینه‌های قابل بررسی برای آینده فلسطین عنوان کرد.

وی در جمع‌بندی دیدگاه خود درباره نظم آینده جهان گفت که احترام متقابل میان قدرت‌های بزرگ، تقویت سازمان ملل و پذیرش واقعیت جهان چندقطبی برای جلوگیری از گسترش درگیری‌ها و حرکت به سمت صلح پایدار ضروری است.
این گفت‌وگوی ویژه در چارچوب مجموعه جدید IPIS VideoCast با حضور جفری ساکس انجام شده است.