مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه روز یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ میزبان رویداد «محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه» بود؛ رویدادی که با ارائه مجموعه‌ای از اسناد تاریخی، جلوه‌هایی از حضور فرهنگ عاشورایی در تاریخ و زندگی اجتماعی ایرانیان را به تصویر کشید.

در این رویداد که با حضور جمعی از استادان و نخبگان دانشگاهی و حوزوی، پژوهشگران، سندپژوهان، صاحب‌نظران، سفرا و رؤسای نمایندگی‌های خارجی مقیم تهران برگزار شد، مجموعه‌ای از اسناد تاریخی وزارت امور خارجه از دوره قاجار تا سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌به نمایش درآمد.

این اسناد، بخشی از گنجینه تاریخی وزارت امور خارجه را تشکیل می‌دهند و در کنار ارزش اداری و دیپلماتیک خود، اطلاعات و روایت‌هایی قابل توجه درباره ابعاد فرهنگی و اجتماعی آیین‌های محرم و عاشورا در ایران ارائه می‌کنند.

اسناد به نمایش درآمده نشان می‌دهند که آیین‌های مرتبط با محرم و عاشورا در دوره‌های مختلف تاریخی، حضوری گسترده در زندگی اجتماعی و فرهنگی ایرانیان داشته و نام و یاد حضرت سیدالشهدا(ع) در گذر زمان، در بخش‌های مختلف حیات فرهنگی جامعه ایران بازتاب یافته است.

در جریان این رویداد همچنین از کتاب اسنادی «محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه» رونمایی شد. این اثر با گردآوری و ارائه بخشی از اسناد مرتبط، امکان مطالعه و بازخوانی جلوه‌هایی از فرهنگ عاشورا را در بستر تحولات تاریخی ایران فراهم می‌کند.

بررسی این اسناد نشان می‌دهد که عاشورا در حافظه تاریخی ایرانیان، صرفاً یادآور یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه مفاهیمی همچون ایمان، آزادگی، عدالت‌خواهی و ایستادگی در برابر ظلم را نیز در خود جای داده است؛ مفاهیمی‌که در دوره‌های مختلف تاریخی، در فرهنگ و زیست اجتماعی ایرانیان بازتاب یافته‌اند.

رویداد «محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه» همچنین فرصتی برای توجه دوباره به ظرفیت اسناد تاریخی در شناخت ابعاد مختلف هویت فرهنگی ایران و نقش آیین‌های عاشورایی در شکل‌گیری و تداوم این هویت بود.

این رویداد با بهره‌گیری از ظرفیت آرشیو اسناد وزارت امور خارجه، روایتی از محرم و عاشورا را از دریچه اسناد تاریخی و دیپلماسی ایران پیش روی مخاطبان قرار داد.

محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه

📅 روز یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵، مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه میزبان رویدادی متفاوت در روایت تاریخ و فرهنگ ایران بود؛ «محرم و عاشورا در اسناد وزارت امور خارجه»؛ رویدادی که در آن، اسناد تاریخی از سکوت آرشیوها بیرون آمدند تا… pic.twitter.com/3prx6ltmBJ

— IPIS (@IPIS_Iran) August 14, 2026

https://www.youtube.com/watch?v=Ez42YRN2Cgk