سجاد عطازاده

بازگشت دولت توسعه‌گرا؛ مدل حکمرانی در عصر رقابت چین و آمریکا

یکی از مناقشه‌های دیرپای علوم سیاسی و مطالعات توسعه این است که آیا مسیر نوسازی سیاسی و اقتصادی الزاماً از دموکراسی عبور می‌کند یا اینکه در برخی شرایط تاریخی، دولت‌های اقتدارگرا نیز می‌توانند نقش موتور توسعه را ایفا کنند.
دوشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۵

روابط ایران و ایالات متحده از منظر روان‌کاوی لاکانی؛ منازعه‌ای بر سر قدرت یا نبردی برای هویت و به‌رسمیت‌شناسی؟

بیش از چهار دهه از آغاز تقابل راهبردی میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا می‌گذرد. در این مدت، دولت‌های مختلف در تهران و واشنگتن تغییر کرده‌اند، محیط بین‌المللی دگرگون شده، اتحاد جماهیر شوروی فروپاشیده، نظم تک‌قطبی شکل گرفته و سپس نشانه‌های گذار به جهان چندقطبی پدیدار شده است. با این حال، یکی از پایدارترین متغیرهای سیاست بین‌الملل همچنان تداوم تنش میان ایران و آمریکا بوده است
چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵

بازگشت مرکانتیلیسم به اقتصاد جهانی؛ ترامپیسم و فرسایش نظم اقتصاد سیاسی بین‌المللی

در چهار دهه گذشته، یکی از مهم‌ترین مفروضات مسلط بر اقتصاد سیاسی بین‌المللی آن بود که جهانی‌شدن اقتصادی، آزادسازی تجاری و گسترش زنجیره‌های تولید جهانی، به تدریج منطق ژئوپلیتیکی رقابت‌های کلاسیک را تضعیف خواهد کرد.
سه شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵

رژیم اسرائیل؛ جامعه‌ای نظامی‌شده در قالب یک دولت پادگانی

رژیم صهیونیستی را نمی‌توان صرفاً یک دولت دارای توان نظامی‌بالا یا ارتشی پیشرفته دانست؛ بلکه باید آن را نمونه‌ای خاص از #171دولت پادگانی#187 در جهان معاصر تلقی کرد؛ دولتی که در آن، منطق امنیتی نه فقط بر سیاست خارجی، بلکه بر ساختار اجتماعی، اقتصاد، فناوری، آموزش و حتی هویت ملی سایه انداخته است. در چنین ساختاری، ارتش تنها ابزار دفاع از مرزها نیست، بلکه به ستون اصلی دولت‌سازی و بقای سیاسی تبدیل می‌شود. از این منظر، فهم اسرائیل بدون درک جایگاه ارتش و امنیت در متن جامعه اسرائیلی، اساساً ممکن نیست.
سه شنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵

خوانشی دوباره از ایده "پایان پان عربیسم"

خاورمیانه معاصر را نمی‌توان با مفاهیم هویتی قرن بیستم توضیح داد. پروژه‌های فراملی که زمانی ادعای تعریف quotجهان عربquot را داشتند، امروز جای خود را به منطق سخت‌گیرانه دولت-ملت و رقابت امنیتی داده‌اند.
یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵

از "تعامل انتقادی" تا "ژئوپلیتیکی شدن مهار"؛ سیر روابط جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اروپا

روابط جمهوری اسلامی ایران و اروپا طی سه دهه گذشته از الگویی مبتنی بر "تعامل انتقادی" به سمت نوعی "ژئوپلیتیکی شدن سیاست مهار" تحول یافته است. در دهه 1990، اتحادیه اروپا کوشید با بهره‌گیری از ظرفیت‌های دیپلماتیک و اقتصادی خود، الگویی متمایز از ایالات متحده تعریف کند؛
یکشنبه ۲۳ فروردین ۱۴۰۵

ترامپ و خوانش والتزی و ونتی از آنارشی

در تحلیل سیاست خارجی ایالات متحده، به ویژه در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، درک او از نظم بین‌الملل و به طور خاص، مفهوم آنارشی نقشی محوری ایفا می‌کند. برای کالبدشکافی این خوانش، ابتدا لازم است به ریشه‌های نظری آن در مکاتب روابط بین‌الملل بپردازیم و سپس آن را در چارچوب اقدامات ترامپ مورد بررسی قرار دهیم.
دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴

سیاست خارجی دونالد ترامپ: ناسیونالیسم قدرت‌محور در عصر افول نظم لیبرال

ظهور دونالد ترامپ در سیاست آمریکا را نمی‌توان صرفاً به خطای محاسباتی نخبگان حزبی یا نارضایتی مقطعی طبقات متوسط فروکاست. ترامپ در عرصه سیاست خارجی، بازتاب بحران انباشته هژمونی ایالات متحده و نشانه‌ای از شکاف عمیق میان ظرفیت‌های مادی قدرت آمریکا و تعهدات گسترده آن در نظم بین‌المللی است. از این منظر، سیاست خارجی ترامپ نه"انحراف از قاعده"، بلکه صورت‌بندی بدیل قدرت آمریکایی در شرایط افول نسبی است.
دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴

نظریات چینی روابط بین‌الملل در چارچوب "روابط بین‌االملل جهانی": از نقد غرب‌محوری تا بازاندیشی نظم جهانی

رشته روابط بین‌الملل از بدو شکل‌گیری خود، همواره با یک تنش بنیادین مواجه بوده است: از یک‌سو، ادعای تبیین #171سیاست جهانی#187 و ارائه نظریه‌هایی با اعتبار عام؛ و از سوی دیگر، اتکای شدید به تجربه تاریخی، مفروضات معرفتی و اولویت‌های هنجاری غرب، به‌ویژه اروپا و ایالات متحده. آمیتاو آچاریا، رئیس سابق انجمن مطالعات بین‌الملل (ISA) با طرح مفهوم روابط بین‌الملل جهانی (Global IR) این تنش را به‌صورت صریح در مرکز بحث نظری قرار می‌دهد.
یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴

تجدیدنظرطلبی دوگانه و دگرگونی تدریجی نظم لیبرال

نظم بین‌الملل لیبرال بیش از آنکه با فروپاشی ناگهانی مواجه باشد، دچار فرسایش تدریجی در معنا، کارکرد و مشروعیت شده است. بخش مهمی از این فرسایش نه از ناتوانی نهادها، بلکه از نابسندگی روایت‌های تحلیلی مسلط ناشی می‌شود.
سه شنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۴